Câu so sánh hơn và so sánh nhất trong tiếng Anh: cách dùng

Chiều thứ Sáu, bạn ngồi họp nhóm và muốn nói bằng tiếng Anh rằng dự án A quan trọng hơn dự án B, còn dự án C thì quan trọng nhất. Bạn lưỡng lự: nói more important hay importanter? Có cần thêm the không? Tình huống này xảy ra mỗi ngày, và tin vui là câu so sánh trong tiếng Anh có quy tắc rất rõ ràng. Khi bạn nắm được vài công thức nền tảng, bạn sẽ dùng đúng gần như tự động. Bài này sẽ đi từng bước, kèm ví dụ song ngữ, phiên âm IPA và những lỗi người Việt hay mắc.

So sánh hơn và so sánh nhất là gì?

Trong tiếng Anh có ba mức so sánh với tính từ và trạng từ. So sánh bằng (equality) dùng khi hai thứ ngang nhau. So sánh hơn (comparative) dùng khi so hai đối tượng, một bên trội hơn. So sánh nhất (superlative) dùng khi một đối tượng đứng đầu trong nhóm từ ba trở lên. Hãy xem nhanh sự khác nhau:

• So sánh bằng: Lan is as tall as Mai. — Lan cao bằng Mai.
• So sánh hơn: Lan is taller than Mai. — Lan cao hơn Mai.
• So sánh nhất: Lan is the tallest in her class. — Lan cao nhất lớp.

Điểm mấu chốt cần nhớ ngay: so sánh hơn thường đi với than, còn so sánh nhất thường đi với the đứng trước.

Công thức với tính từ ngắn và tính từ dài

Cách cấu tạo phụ thuộc vào độ dài của tính từ, tính theo số âm tiết.

Tính từ ngắn (1 âm tiết)

Thêm đuôi -er cho so sánh hơn và -est cho so sánh nhất.

Ví dụ: This laptop is cheaper than that one. — Chiếc laptop này rẻ hơn chiếc kia. (sắc thái trung tính, dùng được cả trong văn nói lẫn văn viết).

Tính từ dài (2 âm tiết trở lên)

Dùng more cho so sánh hơn và the most cho so sánh nhất, giữ nguyên tính từ.

Ví dụ trang trọng trong công việc: Quality is the most important factor for our customers. — Chất lượng là yếu tố quan trọng nhất với khách hàng của chúng ta.

Trường hợp đặc biệt về chính tả

Một số tính từ ngắn cần lưu ý khi thêm đuôi:

• Kết thúc bằng -e: chỉ thêm -r/-st. nice → nicer → the nicest; large → larger → the largest.
• Một nguyên âm + một phụ âm: gấp đôi phụ âm. big → bigger → the biggest; hot → hotter → the hottest.
• Kết thúc bằng phụ âm + -y: đổi y thành i. happy → happier → the happiest; easy → easier → the easiest.

Riêng một số tính từ 2 âm tiết kết thúc bằng -y, -er, -ow có thể dùng cả hai cách: happy → happier (phổ biến hơn) hoặc more happy; quiet → quieter hoặc more quiet. Nếu bạn còn phân vân, chọn cách dùng more thường sẽ an toàn.

Các tính từ bất quy tắc phải học thuộc

Một nhóm nhỏ không theo công thức nào, bạn cần ghi nhớ vì chúng xuất hiện rất thường xuyên:

Ví dụ: My English is better than last year. — Tiếng Anh của tôi tốt hơn năm ngoái. Today is the worst day of the week. — Hôm nay là ngày tệ nhất trong tuần.

Phát âm đuôi so sánh cho chuẩn

Nhiều bạn viết đúng nhưng phát âm chưa rõ đuôi. Hãy chú ý phần cuối từ:

• taller /ˈtɔːlə/ — âm cuối nhẹ, không bật mạnh chữ r (giọng Anh-Anh).
• bigger /ˈbɪɡə/ — âm g rõ, đuôi nhẹ.
• better /ˈbetə/ — chú ý âm t, giọng Mỹ đọc gần như /ˈbeɾər/.
• worse /wɜːs/ — nguyên âm dài, kết thúc bằng âm /s/, không phải /z/.
• the most beautiful /ðə məʊst ˈbjuːtɪfl/ — nối âm giữa most và beautiful.

Mẹo nhỏ: khi nói so sánh nhất, hãy nhấn nhẹ vào the và kéo dài từ chính để người nghe hiểu bạn đang nói về mức cao nhất.

So sánh bằng và cấu trúc mở rộng

Ngoài so sánh hơn và nhất, bạn nên biết thêm hai cấu trúc rất hữu ích trong giao tiếp:

• as + tính từ + as (bằng nhau): This test is as hard as the last one. — Bài kiểm tra này khó bằng bài trước.
• not as + tính từ + as (không bằng): My phone is not as new as yours. — Điện thoại của tôi không mới bằng của bạn. (cách nói này lịch sự, mềm hơn là dùng “older than”).
• so sánh hơn + and + so sánh hơn (càng ngày càng): The weather is getting hotter and hotter. — Thời tiết ngày càng nóng.

Những lỗi người Việt hay mắc và cách sửa

Đây là phần bạn nên đọc kỹ, vì các lỗi dưới đây lặp lại rất nhiều trong bài viết và bài nói.

1. So sánh kép (double comparative): Sai: She is more taller than me. Đúng: She is taller than me. — Đã có -er thì không dùng thêm more.
2. Thêm the vào so sánh nhất bất quy tắc sai: Sai: the most best. Đúng: the best.
3. Quên than: Sai: This book is cheaper that one. Đúng: This book is cheaper than that one.
4. Dùng gooder / goodest: Sai hoàn toàn. Đúng: better / the best. Tương tự badder → worse.
5. Quên the trước so sánh nhất: Sai: He is tallest in the team. Đúng: He is the tallest in the team.
6. Lẫn as … as với than: Sai: as tall than. Đúng: as tall as (bằng) hoặc taller than (hơn).

Một mẹo tự kiểm tra nhanh: đọc lại câu và hỏi “mình đang so hai thứ hay chọn ra một thứ đứng đầu?”. So hai thứ thì dùng -er/more … than; chọn đầu bảng thì dùng the -est/the most.

Mẫu câu áp dụng ngay trong công việc và đời sống

Bạn có thể học thuộc các mẫu này rồi thay từ để dùng linh hoạt:

• This option is cheaper than the other one. — Phương án này rẻ hơn phương án kia. (trung tính, dùng trong họp).
• Could you send me a more detailed report? — Bạn gửi giúp tôi bản báo cáo chi tiết hơn nhé? (lịch sự, trang trọng).
• This is the most effective way to learn. — Đây là cách học hiệu quả nhất. (khẳng định mạnh).
• My new job is less stressful than the old one. — Công việc mới của tôi ít căng thẳng hơn công việc cũ. (thân mật).
• You did much better this time. — Lần này bạn làm tốt hơn nhiều. (khen ngợi, thân thiện).

Sau khi nắm chắc câu so sánh, bạn nên ôn thêm các chủ điểm ngữ pháp liên quan để câu văn mượt hơn. Bạn có thể xem cách dùng động từ khuyết thiếu (modal verbs) để diễn đạt mức độ chắc chắn, tìm hiểu câu bị động trong tiếng Anh để đa dạng cách đặt câu, và luyện phân biệt thì quá khứ đơn và hiện tại hoàn thành để so sánh sự thay đổi theo thời gian. Nếu muốn viết tường thuật lại lời người khác, tham khảo thêm câu tường thuật trong tiếng Anh.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào dùng -er, khi nào dùng more?

Nguyên tắc chung: tính từ một âm tiết dùng -er (tall → taller), tính từ từ hai âm tiết trở lên dùng more (careful → more careful). Riêng tính từ hai âm tiết kết thúc bằng -y thường đổi thành -ier (happy → happier).

Có phải lúc nào so sánh nhất cũng cần the không?

Hầu hết trường hợp có the: the tallest, the best. Tuy nhiên khi trước danh từ đã có tính từ sở hữu thì không cần: my best friend chứ không nói my the best friend.

Farther và further khác nhau thế nào?

Farther thường dùng cho khoảng cách vật lý (The station is farther than I thought). Further dùng cho cả khoảng cách lẫn nghĩa trừu tượng như thông tin thêm (I need further information). Trong nhiều ngữ cảnh chúng dùng thay nhau được.

Less và fewer có giống nhau không?

Không. Less đi với danh từ không đếm được (less water, less time), còn fewer đi với danh từ đếm được số nhiều (fewer people, fewer mistakes). Đây cũng là lỗi rất phổ biến.

Làm sao luyện phản xạ dùng câu so sánh nhanh?

Hãy tập mô tả mọi thứ quanh bạn mỗi ngày: so sánh hai món ăn, hai bộ phim, hai ứng dụng. Mỗi lần đặt một câu so sánh hơn và một câu so sánh nhất. Sau khoảng hai tuần luyện đều, bạn sẽ dùng đúng gần như tự nhiên.

Trần Đức Minh — Ngữ pháp nền tảng